Ngày 27/10/2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chính thức ban hành Quyết định số 2889/QĐ-BVHTTDL, ghi danh “Tri thức trồng và chế biến chè Thái Nguyên” vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể. Di sản được ghi danh tại các địa bàn: xã Tân Cương, xã La Bằng, xã Đồng Hỷ, xã Vô Tranh và xã Đồng Phúc. Đây là sự ghi nhận những giá trị tri thức dân gian được hình thành, tích lũy và trao truyền qua nhiều thế hệ, gắn bó mật thiết với đời sống, văn hóa và sinh kế của cộng đồng người dân vùng chè Thái Nguyên.

Đồi chè xã La Bằng - vùng chè được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Hiện nay, toàn tỉnh có gần 24.000 ha chè, trong đó diện tích cho thu hoạch ổn định đạt khoảng 23.000 ha, cung cấp sản lượng chè búp tươi ước đạt 280.000 tấn/năm. Nhãn hiệu tập thể “Chè Thái Nguyên” đã được bảo hộ tại 6 quốc gia và vùng lãnh thổ, gồm: Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Nga và Đài Loan. Tri thức trồng và chế biến chè cùng các thực hành di sản hiện diện rộng khắp trên địa bàn tỉnh, tiêu biểu là 5 vùng chè trọng điểm thuộc hệ thống “Ngũ đại danh trà”: Tân Cương, La Bằng, Khe Cốc (Vô Tranh, Phú Lương), Trại Cài (Đồng Hỷ, Vân Lăng) và Đồng Phúc. Đặc biệt, xã Đồng Phúc ở phía Bắc tỉnh hiện sở hữu quần thể 740 cây chè Shan tuyết cổ thụ có tuổi đời hàng trăm năm, trong đó 12 cây đã chính thức được ghi danh vào Danh mục Cây Di sản Việt Nam. Đây là những nguồn gen quý, đồng thời là những chứng tích sống động về lịch sử hình thành và phát triển của cây chè trên đất Thái Nguyên. Những dữ liệu này tiếp tục khẳng định cây chè không chỉ là cây trồng chủ lực, mang lại giá trị kinh tế cao, mà còn là một trong những sinh thể có bề dày lịch sử, gắn bó sâu sắc với văn hóa và đời sống cộng đồng qua nhiều thế hệ.

Nhân dân Thái Nguyên thu hoạch chè

Trong bối cảnh Festival Trà Thái Nguyên năm 2026 đang đến gần, việc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh “Tri thức trồng và chế biến chè Thái Nguyên” vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể càng có ý nghĩa đặc biệt. Cùng với hệ thống “Ngũ đại danh trà” gồm Tân Cương, La Bằng, Trại Cài, Khe Cốc và Đồng Phúc, Thái Nguyên đang đứng trước cơ hội hình thành những không gian văn hóa chè đa dạng, nơi hội tụ và lan tỏa các giá trị tri thức dân gian, bản sắc văn hóa và tinh hoa nghề chè truyền thống. Qua đó, góp phần nâng tầm giá trị văn hóa cây chè Thái Nguyên, đồng thời tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế, du lịch và quảng bá hình ảnh địa phương.

Để hiện thực hóa chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước và khát vọng của cộng đồng chủ thể di sản, đưa cây chè trở thành “cây trồng tỷ USD”, phấn đấu mang lại giá trị trên 25.000 tỷ đồng vào năm 2030, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên đã ban hành Nghị quyết số 11-NQ/TU ngày 03/02/2025. Đây là nền tảng chính sách quan trọng, tạo động lực cho chu kỳ phát triển mới của ngành chè, trong đó chú trọng gắn bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa với phát triển sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Đặc sản chè một trong những nông sản hàng đầu của nhân dân tỉnh Thái Nguyên

Từ giá trị của tri thức dân gian được trao truyền qua nhiều thế hệ đến tiềm năng của những vùng chè đặc sản, từ những cây chè cổ thụ mang dấu ấn thời gian đến thương hiệu chè đã vươn ra thị trường quốc tế, Thái Nguyên đang có nhiều điều kiện để đưa di sản văn hóa chè trở thành nguồn lực nội sinh cho phát triển. Việc ghi danh di sản không chỉ là niềm tự hào của cộng đồng người làm chè, mà còn mở ra cơ hội để bảo tồn bản sắc, nâng cao giá trị sản phẩm và hiện thực hóa khát vọng đưa cây chè trở thành ngành kinh tế có giá trị cao, đóng góp tích cực vào sự phát triển bền vững của tỉnh.